Advies van de onafhankelijke Commissie Inclusief Onderwijs
Met de invoering van het Decreet leersteun werd beslist om een onafhankelijke commissie van experten, academici, onderwijsprofessionals en ervaringsdeskundigen de opdracht te geven om een advies uit te werken over de evolutie naar inclusief onderwijs in Vlaanderen. Hierbij moest in de langetermijnvisie en het actieplan aandacht zijn voor de rol van het gewoon en buitengewoon onderwijs. De commissie kreeg een schooljaar de tijd om het advies uit te werken.
Het advies wordt niet beschouwd als een afgewerkte opdracht maar als een start om met alle betrokkenen in gesprek te gaan.
Het tijdspad dat voorzien wordt voor de uitwerking is 2040. Er wordt gewerkt in drie fases, dus lopende over drie legislaturen met een voorbereidingsfase, een overgangsfase en een implementatiefase van telkens vijf jaar.
Waarom is een advies over inclusief onderwijs nodig?
- Alle kinderen maken samen de maatschappij van morgen en iedereen heeft dus recht op volwaardige participatie in die samenleving.
- Het huidige systeem botst op haar limieten en strookt niet met de verplichting die uit het VN-Verdrag voortvloeien.
- Onderwijs moet uitdagend en kwaliteitsvol zijn voor alle leerlingen.
Om het einddoel van een inclusief onderwijssysteem te realiseren schuift de commissie acht krachtlijnen naar voor. Deze krachtlijnen zijn volgens de commissie prioritair en noodzakelijk om te kunnen evolueren naar één inclusief onderwijssysteem.
- Een inclusieve schoolcultuur en schoolorganisatie realiseren in elke school
Een schoolcultuur verwijst naar de gemeenschappelijke basisaannames, waarden en normen die gedeeld worden door de leden van het schoolteam en die het functioneren van de school beïnvloeden.
De schoolorganisatie verwijst naar de manier waarop en school georganiseerd is, wat de dagelijkse werking van een school bepaalt.
De acties die men hiervoor vooropstelt zijn:
- Elk schoolbestuur ontwikkelt een visie over de realisatie van inclusief onderwijs en werkt een kortetermijn- en een langetermijnactieplan uit.
- Elke school werkt aan een sterke basis voor alle leerlingen.
- De onderwijsinspectie monitort de vorderingen van de scholen.
- Door het invoeren van tijdelijke projecten ontstaan en pionierscholen.
- Evolueren van scholen voor gewoon en buitengewoon onderwijs naar scholen voor iedereen
Het streefdoel is dat in de scholen voor iedereen alle leerlingen maximaal kunnen participeren aan de lessen en activiteiten die in de school worden georganiseerd.
De acties die men vooropstelt zijn:
- geleidelijke opbouw van scholen voor iedereen, die ontstaan via samenwerkingsverbanden tussen gewoon, buitengewoon onderwijs en leersteuncentra;
- geleidelijke afbouw van apart aanbod gewoon en buitengewoon onderwijs.
- Voldoende, gepaste en nabije ondersteuning voorzien in elke school
Ondersteuning wordt naargelang de nood getrapt ingezet en is maximaal ingebed in de klaspraktijk. Ondersteuning en specifieke expertise zijn nabij en beschikbaar. Er is multidisciplinaire expertise aanwezig in elke school door midden van (bovenschoolse) multidisciplinaire teams. Op die manier is de specifieke ondersteuning gegarandeerd voor leerlingen en leerkrachten.
De acties die men voorstelt:
- Het ontwikkelen en versterken van schoolteams tot multidisciplinaire teams.
- Het organiseren van ondersteuning en expertise voor leerlingen met complexe en intensieve ondersteuningsnoden.
- Verankeren van de expertise van buitengewoon onderwijs en leersteuncentra in (bovenschoolse) ,multidisciplinaire teams in scholen en in regionale expertisecentra.
- Kwaliteitstoezicht op ondersteuning.
- Professionaliseren van alle betrokken professionals in functie van inclusief onderwijs
Elke onderwijsprofessional in Vlaanderen moet zich bekwaam voelen om in een inclusief onderwijssysteem te functioneren. Ontmoetingen tussen onderwijsprofessionals met diverse expertise, ervaringsdeskundigen, externe ondersteuners met kennis rond specifieke doelgroepen en externe professionals uit de welzijnssector zijn nodig om een gepast onderwijs- en ondersteuningsaanbod te creëren voor leerlingen met specifieke onderwijsbehoeften. Het leren samenwerken als een organisch geheel zal een professionaliseringstraject op zich zijn voor alle betrokken partijen.
De acties die men voorstelt:
- Implementeren van de aangehaalde aanbevelingen van de Commissie van Wijzen.
- Uitbouwen van duurzame professionaliseringstrajecten.
- De lerarenopleiding richt zich op werken in een inclusieve context.
- Structureel partnerschap uitbouwen tussen onderwijs en welzijn
Kinderen en jongeren met ernstige beperkingen of complexe noden hebben behoefte aan ondersteuning die een schoolteam alleen niet kan bieden. Voor deze kinderen en jongeren zal een gecombineerde ondersteuning afkomstig van onderwijs en welzijn noodzakelijk zijn. Ook vanuit jeugdhulp of gezondheidszorg kan ondersteuning worden geboden. Er moet dus een structurele samenwerking zijn tussen onderwijs en welzijn.
De acties die men voorstelt:
- Afstemming tussen beleidsdomein onderwijs en welzijn.
- Aangepast systeem van toewijzing en financiering van ondersteuning.
- Rol van de scholengemeenschappen, -groepen en CLB’s uitklaren.
- Bepalen van ondersteuningsnoden door middel van een onafhankelijk en beleid overschrijdend assessment
Het inschatten van onderwijsbehoeften van leerlingen zal intern in de school gebeuren, door het multidisciplinair team en indien wenselijk in het CLB. Enkel voor een kleine groep van leerlingen, bijvoorbeeld leerlingen met complexe en intensieve ondersteuningsnoden, zal een externe inschaling van de noden nog wenselijk en nodig zijn, via een assessment met het oog op een zo goed mogelijke ondersteuning van de school en de leerling.
De acties die men voorstelt:
- Uitwerken van het assessment.
- Doeltreffende financiering voorzien voor alle scholen
In het kader van de evolutie naar een inclusief onderwijssysteem pleit men voor een grondige hertekening van het financieringssysteem. Men moet er ten eerste voor zorgen dat het financiële aspect niet langer een rol speelt voor scholen om leerlingen met specifieke onderwijsbehoeften door te verwijzen naar het buitengewoon onderwijs. Een leerling dient gefinancierd te worden ongeacht voor welke school hij kiest. Ten tweede dienen scholen geleidelijk meer zeggenschap te krijgen over de omkadering en het werkingsbudget voor leerlingen met specifieke onderwijsbehoeften zodat ze zelf een inclusief schoolbeleid en dito schoolorganisatie kunnen realiseren.
De acties die men voorstelt:
- Gelijke financiering voor leerlingen met een IAC- of OV4- verslag.
- Bijkomend budget voorzien dat scholen toelaat om de overstap naar scholen voor iedereen te maken.
- Uitwerken van een nieuw financieringssysteem.
- Realiseren van een inclusieve en toegankelijke infrastructuur in elke school
Toegankelijkheid is een basisrecht voor iedereen. Voor mensen met een handicap is dit een noodzaak om te kunnen participeren aan het maatschappelijk leven. Integrale toegankelijkheid betekent dat iedereen de publieke ruimte op een zelfstandige, gelijkwaardige manier en zonder extra hulp moet kunnen gebruiken. Op het vlak van toegankelijkheid van schoolinfrastructuur staat Vlaanderen voor grote uitdagingen. Veel schoolgebouwen zijn in slechte staat, niet aangepast aan de moderne noden van een school en komen niet tegemoet aan de integrale toegankelijkheid.
Acties die men voorstelt:
- Principes van universeel ontwerp in de toegankelijkheidsverordening voor onderwijs.
- In de ontwerp- en goedkeuringsprocedure moeten hefbomen voor toegankelijkheid geïntegreerd worden.
- Toegankelijkheidsambassadeurs stimuleren en ondersteunen scholen.
- Voorzien van voldoende financiële middelen.
Wie het volledige rapport wil lezen, klikt hier.
ACOD Onderwijs zal dit rapport bespreken binnen onze verschillende commissies en besturen zodat wij op een gefundeerde basis in gesprek kunnen gaan over dit rapport. Wie als lid hierover graag wil reflecteren, een vraag of een suggestie heeft kan altijd contact opnemen met zijn regio- of provinciaal secretaris.
|
Nancy Libert algemeen secretaris Wil je de auteur contacteren? Stuur haar dan een e-mail.
|